Czerwona twarz po alkoholu, aldehyd octowy i zmiany skóry u osób pijących

Twarz czerwienieje po alkoholu, bo rozszerzają się drobne naczynia krwionośne w skórze.

Silne zaczerwienienie już po niewielkiej ilości alkoholu, z kołataniem serca i nudnościami, oznacza zwykle, że w organizmie gromadzi się aldehyd octowy, czyli toksyczny produkt rozkładu alkoholu (1). Na świecie najczęstszą przyczyną jest wrodzony wariant genu ALDH2, czyli genu enzymu, który rozkłada aldehyd octowy. Ten wariant jest częsty w Azji Wschodniej, a u osób pochodzenia europejskiego praktycznie nie występuje (1, 2). Podobną reakcję po alkoholu wywołuje lek disulfiram (1).

U osób, które długo piją dużo alkoholu, częściej pojawiają się poszerzone naczynka i inne zmiany na skórze, a niektóre z nich są objawem choroby wątroby (3, 4).

Dlaczego twarz robi się czerwona po alkoholu

Zaczerwienienie twarzy to skutek rozszerzenia drobnych naczyń krwionośnych w skórze. U osoby, która nadużywa alkoholu, uderzenia gorąca i zaczerwienienie twarzy należą do typowych zmian naczyniowych (3). Wbrew popularnemu przekonaniu przyczyną nie jest rozrzedzenie krwi.

Aldehyd octowy, czyli produkt rozkładu alkoholu

Organizm rozkłada alkohol w dwóch etapach. Enzym dehydrogenaza alkoholowa (ADH) zamienia go w aldehyd octowy, a dehydrogenaza aldehydowa (ALDH) zamienia aldehyd octowy w octan (1). Aldehyd octowy uszkadza DNA i sprzyja rozwojowi nowotworów (2). Kiedy rozkłada się zbyt wolno, gromadzi się w organizmie i wywołuje zaczerwienienie twarzy, nudności i szybkie bicie serca (1).

Wariant genu ALDH2 i zaczerwienienie po małej ilości alkoholu

U części ludzi enzym ALDH2 jest z urodzenia mało aktywny albo nieaktywny. W publikacji z 2009 r. szacowano, że taki wariant ma około 36% mieszkańców Japonii, Chin i Korei, a na całym świecie co najmniej 540 milionów osób (2). U osób pochodzenia europejskiego i afrykańskiego praktycznie go nie ma (1), więc w Polsce zaczerwienienie po alkoholu ma zwykle inną przyczynę.

Osoba z wariantem ALDH2 po małej ilości alkoholu czerwienieje, ma nudności i kołatanie serca. Osoby z tym wariantem wyraźnie rzadziej uzależniają się od alkoholu (1). Część takich osób nabiera jednak tolerancji na zaczerwienienie i zaczyna pić dużo (2).

Czy po czerwonej twarzy można poznać alkoholizm

Nie, bo zaczerwienienie twarzy po alkoholu ma wiele przyczyn: wariant genu, trądzik różowaty, leki, a u osób pijących od lat zmiany w naczyniach skóry i w wątrobie. Samo w sobie nie świadczy o uzależnieniu. Uzależnienie rozpoznaje się po tym, jak ktoś pije i jak picie zmienia jego życie, a nie po wyglądzie. Objawy opisujemy w artykule o objawach uzależnienia od alkoholu.

Zmiany na skórze, które opisujemy niżej, mogą jednak być powodem, żeby zastanowić się nad własnym piciem. Jeśli je u siebie zauważasz, porozmawiaj o nich z lekarzem rodzinnym.

Czerwona twarz po alkoholu a ryzyko raka

Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem (IARC) zalicza aldehyd octowy powstający z alkoholu do grupy 1, czyli czynników, o których wiadomo, że są rakotwórcze dla ludzi (5). Do tej samej grupy należy sam alkohol (6). Według Światowej Organizacji Zdrowia alkohol powoduje co najmniej siedem rodzajów nowotworów, między innymi raka jelita grubego i raka piersi u kobiet. Nie ma ilości alkoholu, która byłaby bezpieczna dla zdrowia, a ryzyko zaczyna się od pierwszej porcji (6).

Szczególnie narażone są osoby z wariantem ALDH2, które piją. W badaniach miały one od 3,7 do 18,1 raza większe ryzyko raka przełyku niż osoby bez tego wariantu, które piły podobne ilości alkoholu. U osób niepijących wariant ALDH2 nie zwiększał ryzyka raka przełyku (2).

Niektórzy nosiciele wariantu biorą leki przeciwhistaminowe, żeby ukryć zaczerwienienie i dalej pić. Autorzy przeglądu badań ostrzegają, że prawdopodobnie zwiększa to ryzyko raka przełyku (2).

Eksperci IARC ocenili w 2023 r., że osoby, które przestają pić albo piją mniej, rzadziej chorują na raka jamy ustnej i przełyku (7).

Reakcja disulfiramowa po wypiciu alkoholu

Disulfiram to lek stosowany w leczeniu uzależnienia od alkoholu. Blokuje dehydrogenazę aldehydową, więc po wypiciu alkoholu aldehyd octowy gromadzi się w organizmie i pojawiają się objawy zatrucia nazywane reakcją disulfiramową (8). Typowe objawy to nagłe zaczerwienienie twarzy z uczuciem gorąca, nudności i wymioty, kołatanie serca, spadek ciśnienia krwi i zawroty głowy (8).

Ciężka reakcja disulfiramowa może spowodować niewydolność oddechową, zaburzenia rytmu serca, utratę przytomności i drgawki. Osoba, która przyjmuje disulfiram i wypiła alkohol, wymaga natychmiastowej pomocy medycznej, jeśli ma duszność, ból w klatce piersiowej, bardzo szybkie albo nierówne bicie serca, omdlenie lub drgawki (8). W takiej sytuacji pilnie skontaktuj się ze służbami ratunkowymi. Więcej o leku piszemy w artykule o wszywce alkoholowej (Esperal).

Jak picie alkoholu zmienia skórę i wygląd

Zmiany na skórze bywają pierwszym widocznym skutkiem nadużywania alkoholu (3). U osób, które długo piją dużo alkoholu, częściej występują (3):

• zaczerwienienie twarzy i poszerzone drobne naczynka,
• swędzenie skóry, przebarwienia i pokrzywka,
• łuszczyca,
• objawy niedożywienia widoczne na skórze.

Trądzik różowaty a alkohol

Trądzik różowaty to przewlekła choroba skóry. Daje zaczerwienienie nosa, policzków, czoła i brody, widoczne naczynka, a po latach także zgrubienie skóry nosa. Nie da się go wyleczyć, ale leczenie łagodzi objawy. Alkohol jest jedną z częstych przyczyn zaostrzeń (9).

Picie wiąże się też z częstszym zachorowaniem na trądzik różowaty. W amerykańskim badaniu, w którym przez 14 lat obserwowano 82 737 kobiet, trądzik różowaty pojawiał się tym częściej, im więcej alkoholu piły. Przy 30 g alkoholu dziennie lub więcej ryzyko było o 53% większe niż u kobiet, które nigdy nie piły (10). Badanie nie rozstrzyga jednak, czy to alkohol wywołuje trądzik różowaty.

Alkohol a starzenie się twarzy

W ankiecie 3267 kobiet z czterech krajów uczestniczki oceniały własną twarz, porównując ją ze wzorcowymi zdjęciami. Kobiety, które piły co najmniej osiem porcji alkoholu tygodniowo, miały więcej zmarszczek w górnej części twarzy, większy obrzęk pod oczami, bardziej opadające kąciki ust, mniej pełną środkową część twarzy i więcej widocznych naczynek (11). Uczestniczki oceniały się same, a część autorów pracowała dla firmy produkującej preparaty do zabiegów estetycznych, więc do wyniku trzeba podchodzić ostrożnie.

Zmiany na skórze, które mogą oznaczać chorobę wątroby

Niektóre zmiany na skórze u osoby długo pijącej są objawem uszkodzenia wątroby i wymagają wizyty u lekarza (4):

• żółtaczka, czyli zażółcenie skóry i białek oczu,
• pajączki naczyniowe, czyli drobne czerwone plamki, od których promieniście rozchodzą się naczynka, zwykle w górnej części ciała, powyżej linii sutków; pojedyncze ma 10-15% zdrowych osób, a liczne mogą świadczyć o chorobie wątroby,
• rumień dłoni, czyli zaczerwienienie dłoni u nasady kciuka i na opuszkach palców; ma go około dwóch trzecich osób z marskością wątroby, ale zdarza się też w innych chorobach,
• powiększenie piersi u mężczyzn (ginekomastia), które bywa pierwszym objawem marskości,
• uporczywy świąd skóry,
• poszerzone żyły na brzuchu rozchodzące się od pępka.

Pajączki naczyniowe to poszerzone, a nie pęknięte naczynia krwionośne (4). Jeśli u osoby pijącej powiększa się brzuch, przyczyną może być wodobrzusze, czyli płyn w jamie brzusznej przy marskości wątroby. Opisujemy je w artykule o wodobrzuszu u osoby uzależnionej od alkoholu.

Jak pozbyć się zaczerwienienia twarzy po alkoholu

Jedyny sposób, żeby usunąć przyczynę zaczerwienienia po alkoholu, to przestać pić. Trądzik różowaty i inne choroby skóry leczy lekarz, a zmiany, które mogą oznaczać chorobę wątroby, wymagają badań. Detoks alkoholowy nie usuwa zaczerwienienia skóry: to leczenie objawów odstawienia alkoholu u osoby uzależnionej, prowadzone pod opieką lekarzy.

Jeśli trudno ci przestać pić, możesz zgłosić się do poradni leczenia uzależnień. Na NFZ nie potrzebujesz skierowania (12). Wskazówki na pierwsze tygodnie bez alkoholu opisujemy w artykule o tym, jak przestać pić.

Źródła

1. Edenberg HJ. The genetics of alcohol metabolism: role of alcohol dehydrogenase and aldehyde dehydrogenase variants. Alcohol Res Health. 2007;30(1):5-13. PMID: 17718394
2. Brooks PJ i wsp. The alcohol flushing response: an unrecognized risk factor for esophageal cancer from alcohol consumption. PLoS Med. 2009;6(3):e50. doi:10.1371/journal.pmed.1000050
3. Liu SW, Lien MH, Fenske NA. The effects of alcohol and drug abuse on the skin. Clin Dermatol. 2010;28(4):391-399. doi:10.1016/j.clindermatol.2010.03.024
4. Liu Y i wsp. Recognizing skin conditions in patients with cirrhosis: a narrative review. Ann Med. 2022;54(1):3017-3029. doi:10.1080/07853890.2022.2138961
5. Secretan B i wsp. A review of human carcinogens. Part E: tobacco, areca nut, alcohol, coal smoke, and salted fish. Lancet Oncol. 2009;10(11):1033-1034. doi:10.1016/S1470-2045(09)70326-2
6. No level of alcohol consumption is safe for our health. WHO Regional Office for Europe, 4.01.2023, akapit poprawiony 17.09.2026. https://www.who.int/europe/news/item/04-01-2023-no-level-of-alcohol-consumption-is-safe-for-our-health (otwiera się w nowej karcie)
7. IARC Handbooks of Cancer Prevention Volume 20A: Reduction or Cessation of Alcohol Consumption. International Agency for Research on Cancer, 8.01.2024. https://www.iarc.who.int/news-events/iarc-handbooks-of-cancer-prevention-volume-20a-reduction-or-cessation-of-alcohol-consumption/ (otwiera się w nowej karcie)
8. Charakterystyka Produktu Leczniczego i ulotka dla pacjenta: Disulfiram WZF, 100 mg, tabletki do implantacji. Zakłady Farmaceutyczne POLPHARMA S.A., tekst charakterystyki z 24.08.2023. Rejestr Produktów Leczniczych, dostęp 28.10.2026. https://rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl/api/rpl/medicinal-products/1971/characteristic (otwiera się w nowej karcie)
9. Rosacea. NHS, przegląd 17.03.2023. https://www.nhs.uk/conditions/rosacea/ (otwiera się w nowej karcie)
10. Li S i wsp. Alcohol intake and risk of rosacea in US women. J Am Acad Dermatol. 2017;76(6):1061-1067. doi:10.1016/j.jaad.2017.02.040
11. Goodman GD i wsp. Impact of smoking and alcohol use on facial aging in women: results of a large multinational, multiracial, cross-sectional survey. J Clin Aesthet Dermatol. 2019;12(8):28-39. PMID: 31531169
12. Leczenie ambulatoryjne dorosłych. pacjent.gov.pl, aktualizacja 15.04.2025. https://pacjent.gov.pl/leczenie-ambulatoryjne-doroslych (otwiera się w nowej karcie)