Czym jest alkoreksja, czyli drunkoreksja, i gdzie szukać pomocy

Alkoreksją, nazywaną też drunkoreksją, potocznie określa się sytuację, gdy ktoś ogranicza jedzenie, dużo ćwiczy albo prowokuje wymioty, żeby nie przytyć od kalorii z alkoholu albo szybciej poczuć jego działanie (1, 2). Nie jest to rozpoznanie medyczne. Alkoreksji nie ma w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób (ICD) ani w amerykańskiej klasyfikacji zaburzeń psychicznych DSM-5, a badacze dopiero proponują kryteria jej rozpoznawania (1, 3). Takie zachowania łączą jednak cechy zaburzeń odżywiania i szkodliwego picia, a osobom, które tak postępują, grozi, że rozwinie się u nich i zaburzenie odżywiania, i problem z alkoholem (4). Pomocy można szukać bez skierowania u psychiatry i w poradni leczenia uzależnień (5).

Czym jest alkoreksja (drunkoreksja)

Osoba z alkoreksją dopasowuje jedzenie do tego, kiedy zamierza pić. Pomija posiłki w dniu picia, intensywnie ćwiczy, żeby spalić kalorie z alkoholu, albo prowokuje wymioty po piciu (2, 4). Badacze wiążą te zachowania z presją rówieśników, modą na bardzo szczupłą sylwetkę i chęcią, żeby mocniej się upić (1). W badaniu studentów alkoreksja wiązała się z dążeniem do szczupłości i z piciem po to, żeby poradzić sobie z trudnymi emocjami (2). Inne badania łączą ją z trudnościami w radzeniu sobie ze stresem i lękiem (6).

Najwięcej badań dotyczy studentów, ale takie zachowania zdarzają się także u osób, które nie studiują (1, 7). U kobiet alkoreksji częściej niż u mężczyzn towarzyszą zaburzenia odżywiania (1). Część badaczy proponuje, żeby uznać alkoreksję za jedną z odmian zaburzeń odżywiania (3).

Czy alkoreksja to zaburzenie odżywiania, czy uzależnienie

Zachowania określane jako alkoreksja wiążą się zarówno z objawami zaburzeń odżywiania, jak i z ryzykownym piciem. W badaniu 579 studentów zachowania typowe dla alkoreksji wiązały się zarówno z objawami zaburzeń odżywiania, jak i z ryzykownym piciem, przy czym silniej z zaburzeniami odżywiania, zwłaszcza u kobiet (4). W innym badaniu alkoreksja wiązała się przede wszystkim z problemami wynikającymi z picia (2). Autorzy kolejnej pracy uważają, że alkoreksji nie da się zaliczyć wyłącznie do zaburzeń odżywiania ani wyłącznie do uzależnień (7).

Zaburzenia odżywiania i problemy z alkoholem często występują razem. Według przeglądu badań co piąta osoba z zaburzeniem odżywiania przynajmniej raz w życiu miała zaburzenie związane z używaniem substancji psychoaktywnych, a problemy z alkoholem należały do najczęstszych. Częściej dotyczyło to osób, u których występowały napady objadania się i wymioty (8).

Po czym poznać alkoreksję

Na alkoreksję mogą wskazywać (2, 4, 7):

• pomijanie posiłków albo bardzo małe porcje w dniu, w którym ktoś zamierza pić,
• intensywne ćwiczenia, żeby spalić kalorie z alkoholu,
• prowokowanie wymiotów po piciu,
• picie na pusty żołądek, żeby szybciej się upić,
• silna potrzeba, żeby być bardzo szczupłym, i niska ocena własnego wyglądu.

Jeśli ktoś traci kontrolę nad tym, ile pije, albo pije, choć alkohol mu szkodzi, trzeba sprawdzić, czy nie jest już uzależniony. Objawy uzależnienia zebraliśmy w artykule o objawach alkoholizmu.

Czym grozi alkoreksja

Alkoreksja zwiększa ryzyko przemocy, napaści seksualnej i wypadków samochodowych (1). Na pusty żołądek alkohol szybciej przechodzi z żołądka do jelita i wchłania się do krwi, więc jego stężenie we krwi rośnie szybciej (9). Człowiek prędzej się upija, a o zatrucie alkoholem jest łatwiej. Objawy zatrucia i pierwszą pomoc opisuje artykuł o zatruciu alkoholowym.

Alkoreksja grozi też odwodnieniem (6). Osobie niedożywionej, która pije alkohol, grozi ponadto niedobór witaminy B1, czyli tiaminy. Taki niedobór może wywołać encefalopatię Wernickego, czyli ciężkie uszkodzenie mózgu (10). Jego późniejsze skutki opisujemy w artykule o zespole Korsakowa.

Kiedy przy alkoreksji potrzebna jest natychmiastowa pomoc medyczna

Natychmiastowej pomocy medycznej wymaga osoba po alkoholu, u której pojawia się choćby jeden z tych objawów (11):

• splątanie,
• trudność z utrzymaniem przytomności albo brak reakcji na próby dobudzenia,
• wymioty,
• drgawki,
• zwolniony oddech (mniej niż 8 oddechów na minutę) albo nieregularny, z przerwami trwającymi co najmniej 10 sekund,
• zwolnione tętno,
• wilgotna i lepka skóra,
• osłabione odruchy, w tym brak odruchu wymiotnego, przez co osoba wymiotująca może się zakrztusić,
• bardzo niska temperatura ciała, sinawa albo bardzo blada skóra.

Natychmiastowej pomocy wymaga też niedożywiona osoba pijąca alkohol, u której pojawi się choćby jeden z tych objawów: splątanie albo kłopoty z pamięcią, zaburzenia widzenia albo ruchów gałek ocznych, chwiejny chód. Mogą one oznaczać encefalopatię Wernickego (10).

W każdej z tych sytuacji pilnie skontaktuj się ze służbami ratunkowymi.

Jak leczy się alkoreksję

Leczenie powinno dotyczyć jednocześnie problemów z jedzeniem i z piciem alkoholu. Autorzy przeglądu badań zalecają, żeby u osób z zaburzeniami odżywiania regularnie sprawdzać, czy nie mają problemu z alkoholem lub innymi substancjami, i leczyć taki problem równolegle z zaburzeniem odżywiania (8). Autorzy polskiego przeglądu wskazują, że trzeba leczyć problem z alkoholem i zmienić niewłaściwe nawyki żywieniowe (1).

Leczenie obejmuje też niedożywienie i odwodnienie (6). Osobom zagrożonym niedoborem tiaminy lekarze podają tę witaminę, najlepiej dożylnie, także wtedy, gdy chory potrzebuje kroplówki z glukozą (10). Autorzy jednego z badań wskazują na możliwe zastosowanie terapii poznawczo-behawioralnej, w tym terapii schematów (12).

Gdzie szukać pomocy przy alkoreksji

Jeśli jesteś pełnoletni, do psychiatry i do poradni leczenia uzależnień nie potrzebujesz skierowania (5). Poradnię w swojej okolicy znajdziesz w wyszukiwarce placówek. W centrum zdrowia psychicznego też dostaniesz pomoc bez skierowania i bez wcześniejszego umawiania wizyty (13).

Dzieci do 18. roku życia mogą bez skierowania korzystać z ośrodków środowiskowej opieki psychologicznej i psychoterapeutycznej dla dzieci i młodzieży. Osoba niepełnoletnia potrzebuje zgody rodzica albo opiekuna prawnego. Bez skierowania przyjmuje też poradnia zdrowia psychicznego dla dzieci, która działa w centrum zdrowia psychicznego dla dzieci i młodzieży (14).

Jeśli pijesz, żeby poradzić sobie z trudnymi emocjami, przeczytaj artykuł o depresji alkoholowej. Wyjaśniamy w nim, jak picie wpływa na nastrój.

Źródła

1. Szynal K i wsp. Drunkorexia: knowledge review. Psychiatr Pol. 2022;56(5):1131-1141. doi:10.12740/PP/OnlineFirst/134748
2. Simons RM i wsp. Drunkorexia: normative behavior or gateway to alcohol and eating pathology? Addict Behav. 2020;112:106577. doi:10.1016/j.addbeh.2020.106577
3. Thompson-Memmer C, Glassman T, Diehr A. Drunkorexia: a new term and diagnostic criteria. J Am Coll Health. 2019;67(7):620-626. doi:10.1080/07448481.2018.1500470
4. Hunt TK, Forbush KT. Is "drunkorexia" an eating disorder, substance use disorder, or both? Eat Behav. 2016;22:40-45. doi:10.1016/j.eatbeh.2016.03.034
5. Pomoc psychiatryczna i leczenie uzależnień. pacjent.gov.pl, aktualizacja 15.04.2025. https://pacjent.gov.pl/pomoc-psychiatryczna-i-leczenie-uzaleznien (otwiera się w nowej karcie)
6. Pérez-Ortiz N i wsp. Comprehensive management of drunkorexia: a scoping review of influencing factors and opportunities for intervention. Nutrients. 2024;16(22):3894. doi:10.3390/nu16223894
7. Griffin BL, Vogt KS. Drunkorexia: is it really "just" a university lifestyle choice? Eat Weight Disord. 2021;26(6):2021-2031. doi:10.1007/s40519-020-01051-x
8. Bahji A i wsp. Prevalence of substance use disorder comorbidity among individuals with eating disorders: a systematic review and meta-analysis. Psychiatry Res. 2019;273:58-66. doi:10.1016/j.psychres.2019.01.007
9. Wedel M i wsp. Application of a three-compartment model to a study of the effects of sex, alcohol dose and concentration, exercise and food consumption on the pharmacokinetics of ethanol in healthy volunteers. Alcohol Alcohol. 1991;26(3):329-336. doi:10.1093/oxfordjournals.alcalc.a045119
10. Galvin R i wsp. EFNS guidelines for diagnosis, therapy and prevention of Wernicke encephalopathy. Eur J Neurol. 2010;17(12):1408-1418. doi:10.1111/j.1468-1331.2010.03153.x
11. Understanding the Dangers of Alcohol Overdose. National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism, aktualizacja grudzień 2025. https://www.niaaa.nih.gov/publications/brochures-and-fact-sheets/understanding-dangers-of-alcohol-overdose (otwiera się w nowej karcie)
12. Gerges S i wsp. Drunkorexia among a sample of Lebanese adults: the role of early maladaptive schemas. Psychol Rep. 2024;127(3):1175-1200. doi:10.1177/00332941221137242
13. Centra Zdrowia Psychicznego: zmiany. pacjent.gov.pl, aktualizacja 14.07.2026. https://pacjent.gov.pl/aktualnosc/centra-zdrowia-psychicznego-zmiany (otwiera się w nowej karcie)
14. Ochrona zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży. Narodowy Fundusz Zdrowia, dostęp 29.10.2026. https://www.nfz.gov.pl/dla-pacjenta/informacje-o-swiadczeniach/ochrony-zdrowia-psychicznego-dzieci-i-mlodziezy (otwiera się w nowej karcie)